MARMARAY PROJESİ

Aylık olarak yayınladığımız bültenimizde, ülkemizde veya ülkemizin de ortak olduğu, halen yapımı devam eden dev projeler hakkında sağlıklı kaynaklardan edilen bilgileri size sunmayı, proje konseptinde hedeflenen başlangıç bitiş zamanı, kapsamı ve maliyeti vb. unsurları sizinle paylaşmaya devam ediyoruz.
Takip ettiğimiz projelerde zaman içinde de yaşanan gelişmeleri proje yönetim metodolojisi perspektifinden sizlerle paylaşmak amacındayız.

İlk ele aldığımız dev proje Mayıs 2009 bültenindeki NABUCCO DOĞAL GAZ BORU HATTI projesi idi ( http://fabe.biz/?p=791 ). Bu ay özellikle İstanbul halkının ulaşım sorununu çözmeye yönelik olarak atılan en büyük adımlardan biri olan MARMARAY PROJESİni incelemeye aldık. Bu projede, İstanbul’un çağdaş bir kent olması için gerekli toplu taşıma alternatiflerinin arttırılmasını sağlamanın yanı sıra kentin doğal, tarihi zenginliklerini koruyarak, elektrik enerjisi kullanımı yoğun çevre dostu bir proje olması ilkesi ile yola çıkılmıştır.

Projenin Kapsamı
Proje, Avrupa yakasındaki “Halkalı ” ile Asya’daki “Gebze” ilçelerini kesintisiz, modern ve yüksek kapasiteli bir banliyö demiryolu sistemiyle bağlamak amacıyla;
1.    İstanbul’daki banliyö demiryolu sisteminin iyileştirilmesi,
2.    Demiryolu Boğaz Tüp Geçişi
inşasına dayanmaktadır.
İstanbul Boğazının her iki yakasındaki demiryolu hatları, İstanbul Boğazı’nın altından geçecek olan bir demiryolu tünel bağlantısı ile birbirine bağlanacaktır. Hat, Kazlıçeşme’de yeraltına girecek; yeni yeraltı istasyonları olan Yenikapı ve Sirkeci boyunca ilerleyecek, İstanbul Boğazının altından geçecek ve diğer bir yeni yer altı istasyonu olan Üsküdar’a bağlanacak ve Söğütlüçeşme’de tekrar yüzeye çıkacaktır.

Marmaray Projesi ve halen yapım aşamasında olan Metro Projesi, bu sistemin çok önemli bir başka parçasını oluşturmaktadır. Marmaray Projesi, ulaşımın batı/doğu koridorunu oluşturacaktır; Metro Projesi ise Avrupa yakasındaki kuzey/güney koridorunu oluşturacaktır.

Bu iki proje tamamlandıktan sonra Yenikapı istasyonu, İstanbul’un Avrupa yakasındaki en önemli aktarma istasyonlarından biri haline gelecektir; Asya yakasında ise Üsküdar istasyonu aynı öneme sahip olacak ve aynı işlevi görecektir. Her iki istasyonda da; otobüs yolcuları, feribot yolcuları, hafif raylı sistem trenlerini (HRS) ve tramvay hatlarını kullanan yolcular ve yayalar için gerekli aktarma tesisleri bulunacaktır.

Marmaray Projesi İstasyonlar

Bağlanan Demiryolu Sistemi Hattı

Yenikapı

Metro Sistemi (Yenikapı-Taksim-Şişli -4.Levent-Ayazağa)

Yenikapı

Yenikapı Ayazağa Metrosunun bir uzantısı olan metro sistemi (Yenikapı-Bağcılar-Mahmutbey-İkitelli)

Yenikapı

(HRS) hafif raylı ulaşım sistemi (Yenikapı-Otogar-Yenibosna-Atatürk Havalimanı)

Yenikapı

(HRS) hafif raylı ulaşım sistemi (Yenikapı-Otogar-Bağcılar)

İbrahimağa

(HRS) hafif raylı ulaşım sistemi (Kadıköy-Kartal)

Üsküdar

(HRS) hafif raylı ulaşım sistemi (Üsküdar-Ümraniye)

Küçükçekmece

(HRS) hafif raylı ulaşım sistemi (Bakırköy-Avcılar-Beylikdüzü)

Sirkeci

Tramvay sistemi (Kabataş-Eminönü-Zeytinburnu)

Proje Kapsamındaki Rakamlar;
•    Dünyadaki en büyük ulaşım altyapı projelerinden birisidir.
•    İyileştirilmiş ve yeni demiryolu sisteminin tamamı, yaklaşık 76,3 km uzunluğunda olacaktır.
•    3 yeni yeraltı istasyonu inşa edilecek, 37 yerüstü istasyonu için yenileme ve iyileştirme çalışmaları yapılacaktır.
•    İşletim kontrol merkezi, sahalar, atölyeler, bakım tesisleri, yerüstüne inşa edilecek olan yeni bir üçüncü hat dâhil olmak üzere, mevcut hatların iyileştirilmesi, tamamen yeni elektrikli ve mekanik sistemler ve temin edilecek olan modern demiryolu araçlarını kapsayacak olan 4 bölümden oluşacaktır.
•    Bir yöndeki yolcu sayısı 75.000 yolcu/saat/tek yön.
•    Maksimum Hız    : 100 km/saat
•    Ticari Hız        : 45 km/saat
•    Tren Sefer Sayısı     : 2-10 dakika
•    Araç Sayısı         :  440 adet (2015 yılı)
•    Gebze- Halkalı ulaşım süresi: Yaklaşık 105 dakika
•    İstanbul Boğaz Geçişi tünellerinin ve istasyonlarının 2011 yılı itibariyle tamamlanması hedeflenmektedir.

Projenin Tarihçesi
İstanbul’da doğu ile batı arasında uzanan ve İstanbul Boğazının altından geçen bir demiryolu toplu ulaşım bağlantısının inşa edilmesine yönelik istek sonucunda 1987 yılında ilk geniş kapsamlı fizibilite etüdü gerçekleştirilmiş ve raporlanmıştır. Bu çalışma sonucunda, bu tür bir bağlantının teknik olarak uygulanabilir ve maliyet açısından verimli olduğu belirlenmiş ve bugün projede gördüğümüz güzergâh, bir dizi güzergâh arasından en iyisi olarak seçilmiştir.

Daha sonraki yıllarda yapımı ile ilgili tartışmalar devam etmiştir. 1995 yılına gelindiğinde de, daha detaylı etüt ve çalışmaların gerçekleştirilmesine ve 1987 yılındaki yolcu talebi tahminleri dâhil olmak üzere fizibilite etütlerin güncellenmesine karar verilmiştir. Bu çalışmalar, 1998 yılında tamamlanmış ve elde edilen sonuçlar, daha önceden elde edilmiş olan sonuçların doğruluğunu göstermiş ve projenin İstanbul’da çalışan ve yaşayan insanlara birçok avantaj sunacağını ve şehirdeki trafik sıkışıklığıyla ilgili olarak hızla artan sorunları azaltacağını ortaya çıkarmıştır.
•    1999 yılında Türkiye  ve Japon Uluslararası İşbirliği Bankası (JBIC) arasında bir finansman anlaşması imzalanmıştır. Bu anlaşma proje finansmanın temelini oluşturmaktadır.
•    Seçilen müşavir olan Avrasyaconsult, Mart 2002′de Proje için İhale Dokümanlarını hazırlamaya başlamıştır.
•    2004 yıllarında, Projenin önemli bölümleri için finansman anlaşmalarının düzenlenebilmesi amacıyla, Avrupa Yatırım Bankasıyla (AYB) müzakereler gerçekleştirilmiştir.
•    2004 ve 2006 yıllarında Banliyö Demiryolu Sistemlerinin finansmanı için AYB ile kredi anlaşması imzalanmıştır
•    2006 yılında ise Demiryolu Araçları İmali için AYB ile kredi anlaşması imzalanmıştır.
•    2004 yılı Ağustos ayında Demiryolu Boğaz Tüp Geçişi İnşaatı işi yer teslimi yapılmış olup, halen imalatlar sürmektedir.
•    Banliyö Hatlarının İyileştirilmesi ve Elektro-Mekanik İşler Sözleşmesinin İhale süreci tamamlanmış, Haziran 2007 itibariyle yer teslimi yapılmıştır.
•    Demiryolu Araçları Temini İhale süreci devam etmektedir.

Projenin Kültürel Mirasa Etkileri
İstanbul’da, geçmişte yaşayan medeniyetlerin tarihi, yaklaşık 8.000 yıllık bir geçmişe dayandırılmaktadır. Bu nedenle tarihi şehrin altında var olması beklenen antik kalıntılar ve yapılar, tüm dünya genelinde çok büyük bir arkeolojik öneme sahiptir. Marmaray Projesi kapsamında yapılacak çalışmalar mümkün olduğunca eski binalara ve yeraltındaki tarihi alanlara zarar vermeyecek şekilde planlanmıştır.

Kültürel ve Doğal Varlıkları Koruma Kurulu, Projenin nihai planını gözden geçirmiştir.
Kazı işlerinin yapımı sırasında tüm faaliyetleri izlemek üzere iki tam-zamanlı tarih uzmanını görevlendirdi. Bu uzmanlardan biri Osmanlı tarihçisi diğeri ise bir Bizans tarihçisidir. Bu uzmanlar, planlama sürecine katılmış olan diğer uzmanlar tarafından da desteklenmiştir.

Bu tarih uzmanları, üç yerel Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulları ve Anıtlar ve Arkeolojik Kaynaklar Komisyonları ile ilişkilerin sürdürülmesini sağlamış ve bu kurullara raporlama yapmışlardır.
Kazı alanlarında İstanbul Arkeoloji Müzesi denetimi altında kurtarma kazıları 2004 yılından bu yana sürmekte olup, Marmaray inşaat çalışmaları ancak Koruma Kurullarınca verilen izinler çerçevesinde yapılmaktadır.

Tarihi açıdan önemli eserler bulunmuş, bunlar İstanbul Arkeoloji Müzesine raporla bildirilmiş ve müze yetkilileri her durumda sahayı ziyaret etmişler ve buluntunun korunabilmesi için yapılması gereken işleri kararlaştırmışlardır.

Kaynak: T.C. Ulaştırma Bakanlığı Kaynaklı web siteleri

Author: Ergül İNANÇ

Bu yazıyı paylaş