PROJELERDE GEREKSİNİM SÜREÇLERİ

Projelerde gereksinim yönetiminin amacı; projenin gerektirdiği teknik veya teknik olmayan tüm ihtiyaçların yönetilmesi ve sözkonusu ihtiyaçlarla hazırlanan proje planı ile gerçekleşen işler arasındaki uyumsuzluklarının belirlenmesidir.

Gereksinim analizi ile birlikte bu analizin yönetilmesi, bir proje döngüsü içerisinde yer alan yazılım geliştirme yaşam döngüsündeki tüm süreçlerin başarısını doğrudan etkiler. Bu nedenden dolayı “gereksinim analizi” nin doğru ve hedeflere uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi önem teşkil etmektedir.
Gereksinim analizinin de içerisinde yer aldığı gereksinim süreçleri 4 ana başlıktan oluşmaktadır;

1.Olurluk (fizibilite) Çalışması:
Müşteri ihtiyaçlarının uygun bütçe ve teknoloji sınırları içinde olup olmadığının tespit edildiği süreçtir. Müşterilere, fazladan istenilen hizmetlerin bir ek maliyeti olduğu ve bu durumun hem zaman hem de maddi açıdan yeterli olması gerektiği belirtilmelidir. Bazen mevcuttaki teknolojinin de yetersiz kalması ortaya çıkabilir. Dolayısıyla tüm gereksinimler için olurluk çalışmasının yapılması gereklidir.

Olurluk çalışması sonucunda bir olurluk( fizibilite) raporu hazırlanmalıdır. Değişik biçimlerde olurluk çalışması yapılabilir: teknik olurluk (kaynak, teknoloji vb.), ekonomik olurluk, yasal olurluk vb..
Olurluk çalışmasında ayrıca karlılık-maliyet analizinin de çıkarılması ve belli kriterlere göre karar verilmesi faydalı olmaktadır. Her bir hizmet ve araç için maliyetlerin ortaya konulması ve beklenti, risk ve öncelik değerleri ışığında karar verilmesi gerekir.

2.Gereksinim Analizi:
Müşterinin ve projenin tüm paydaşlarının sistemden olan beklentilerini ortaya çıkarmak ve bunları uygun metodolojilerle ayrıştırmaktır. Özelikle çatışma yönetiminin bu süreçte yapılması ve varsa tutarsızlıkların çözümlenmesi çok önemlidir. Gereksinimlerin önceliklendirilmesi de yine bu süreç dahilindedir. Müşteri bakış açısına göre tüm gereksinimler aynı öncelik derecesine sahip görülür veya görülmez. Ortada bir proje planı ve bütçe olması durumunda bazı gereksinimlerin daha fazla önceliğe sahip olması gerekecektir.
Gereksinim tanımlama: Gereksinimleri müşterinin anlayabileceği formlara dönüştürerek gerekli tanımlamaları yapmaktır. Bu süreçte diyagram veya formlar kullanılır ve görsel anlamda yapısal doküman hazırlanır. Müşteriye yönelik bir adımdır.

Ayrıntılı gereksinim belirtimi: Gereksinimleri detaya inerek tanımlama ve ortak olan ve olmayan noktaları ortaya koyma sürecidir. Yazılım tasarımına giriş yapılır. Bu süreç daha çok uygulamayı geliştirenler ile müşteri ortamındaki teknik paydaşlar içindir. Gereksinim tanımlama sürecinden ortaya çıkan formların her biri için detaylı formlar ve diyagramlar oluşturulur. Yazılımın tasarımında tanımlanacak nesneler için soyut tanımlamalar yapılır ve üst düzeyde veri akışı diyagramı oluşturulur.

Gereksinimleri geliştirmenin bir diğer yöntemi ise prototip oluşturma ve bu prototipi müşteriye sunarak daha önceden alınan gereksinimlerin eksiklerini tamamlamak ve geliştirmektir.

3.Onaylama ve Doğrulama:
Tüm ihtiyaç dokümanlarının (use-case dokümanları..vb) resmi olarak müşteriye onaylatılması gereklidir. Müşteri onayı olmayan gereksinimleri tasarıma girdi olarak almak hatalı bir proje döngüsüne ve en önemlisi boşa emek harcanmasına neden olabilir.    Olası gereksinim değişikliklerinin maliyetini ve proje planı revizyonunu daha kolay belirleyebilmek amacıyla bu onaylama ve doğrulama sürecinin gerçekleştirilmesi önemlidir.

Gereksinimleri doğrulamak için kontrol listelerinin kullanılması sözkonusudur. Kontrol listesindeki tüm kriterlerin sağlandığından emin olunması ve eksikliklerin tamamlanması ise zorunludur.

4.Gereksinim Yönetimi:
Gereksinim yönetimi; iş, organizasyon değişikliği ile birlikte teknik değişikliklerin kontrolü ve yönetimi sürecidir.  Müşteri görüşmelerinin ve toplantılarının düzenlenmesi ve elde edilen gereksinimlerin doğru analiz edilerek dokümante edilmesi bu faaliyet kapsamındadır.

Enise Nurtaç ATEŞ
Aralık, 2011

Author: Faruk BUDAK

Faruk BUDAK, Boğaziçi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Bölümünden 1983 yılında mezun oldu. Aynı bölümde yüksek lisans öğrenimi ardından daha sonra branş değiştirerek Endüstri Mühendisliği Doktorasını tamamladı.

Bu yazıyı paylaş